Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door

 

 

 

 

Historie

Hieronder vindt u het historisch overzicht van de botter ZS13 voor zover dit bekent is. Op de website van de vereniging botterbehoud vindt u een historisch overzicht van alle nog varende botters.

De botter ZS13 is een zogenaamde Marker botter met open visbun en is de oudste nog varende botter van Nederland. In de jaren zeventig lag de ZS13 een aantal jaren in Amsterdam als blikvanger op het terras van café De Zeilvaart.


Naam

Eigenaar / Schipper

Van | Tot

Gebruik

MK11 Monnickendam   Visserij
ZS13 N Roskam, Zwartsluis 1930 - 1940 Visserij
ZS13 Jan Moorman, Zwartsluis 1960 - 1961 Visserij
ZS13 Van den Berg, Nieuwleusen 1961 - 1967 Recreatie
ZS13 Harrie Smit (Cafe de Zeilvaart), Amsterdam 1967 - 1984 Charter
ZS13 F.J Weijs, Zwartsluis 1984 - 1989 Recreatie
ZS13 Projectgroep ZS13, Zwartsluis 1989 - 2000 Recreatie
ZS13 Stichting Zwartsluizer botter ZS13, Zwartsluis 2000 - heden Charter




Technischegegevens

Werf Van Goor te Monnickendam
Bouwjaar 1870
Materiaal / Bouwwijze Eiken, Karveel
Afmetingen 13,8 m x 4,2 m x 1,0 m
Varend Monument 378
Huidige thuishaven Zwartsluis


Van Monnickendam tot Zwartsluis

De geschiedenis van de ZS13 begint rond 1870 in Monnickendam, waar de toenmalige MK11 op de werf als Marker botter werd gebouwd. In de jaren dertig van de vorige eeuw, toen de Zuiderzee werd afgesloten, was de houten vissers vloot grotendeels verdwenen. In die crisisjaren vertrok onze botter naar Zwartsluis.
Vanuit de oostkant visten de gebroeders Moorman met de botter, nu ZS13 geheten, in het IJsselmeer tot in de begin jaren zestig. De oude versleten botter werd afgedankt en vervangen door een stalen kotter waarmee onder het visserijnummer ZS13 verder werd gevist.

De botter kwam na een aantal omzwervingen terecht in Muiden en werd door studenten verhuurd voor charter tochten. Na een aantal jaren kwam de botter terecht in Amsterdam waar ze een aantal jaren dienst deed als blikvanger, op het terras van café de Zeilvaart nabij het IJ. Een aantal Zwartsluizer enthousiastelingen ontfermde zich over hun versleten erfgoed en na enkele noodzakelijke reparaties keerde de ZS 13 in 1984 terug naar Zwartsluis. Daar pronkte ze bij het Ketelhavenmuseum en op diverse andere locaties, tot de ZS 13 in 1989 werd overgenomen door de Projectgroep ZS13 uit Zwartsluis.

Naar de 21e eeuw

Deze projectgroep besloot hun botter in oude glorie te herstellen, zodat deze weer kon worden ingezet voor zeiltochten en evenementen. Om een monumentaal schip van meer dan honderd jaar oud in de vaart te houden bleek echter méér nodig dan alleen een enthousiaste projectgroep. Ondanks de forse investeringen van de toenmalige eigenaren dreigde de unieke botter verloren te gaan voor Zwartsluis. Om de kostbare restauratie alsnog mogelijk te maken werd een stichting in het leven geroepen: de Stichting Zwartsluizer Botter ZS13. De stichting zette haar schouders eronder en zo onderging de botter aan het begin van de 21e eeuw een fraaie en verantwoorde restauratie. Sindsdien onderhoudt een groot aantal vrijwilligers de botter, bijvoorbeeld door ’s winters wekenlang alle oude verf-, teer en beitslagen weg te krabben. Zwaar maar lonend werk! En nu is een zeiltocht op dit bijzondere vissersschip voor iedereen mogelijk geworden, met een familiedag, als bedrijfsuitje of als individuele opstapper. Het is hoe dan ook een unieke kans om kennis te maken met de schitterende natuur en voormalige Zuiderzeestadjes in de Kop van Overijssel – en niet te vergeten: met de oudste nog varende botter van Nederland.

Bronnen

Veel meer over de geschiedenis van de Zuiderzee en de rol van de botter kunt u lezen in enkele bijzonder lezenswaardige werken van Peter Dorleijn. In de vijfdelige serie Van gaand en staand wand. De zeilvisserij voor en na de afsluiting van de Zuiderzee heeft hij aan de hand van diverse vissersdorpen de bloei en teloorgang van de vissersvloot in de voormalige Zuiderzee beschreven. Meer over de botter in het bijzonder – zoals de geschiedenis van de scheepswerf Aan ’t Prooijen – vindt u in Dorleijns lijvige boekwerk De bouwgeschiedenis van de botter. Vierendertig voet in de kiel uit 1998. Ook het standaardwerk van Jules van Beylen, De botter. Geschiedenis en bouwbeschrijving van een Nederlands vissersschip, is een aanrader voor iedereen die meer wil lezen over dit machtige vissersschip van weleer. Helaas zijn deze boeken alleen nog antiquarisch verkrijgbaar. Natuurlijk kunt u ook altijd meevaren met de ZS13, om zo zelf de sfeer van vroeger op te snuiven en uw eigen botterverhaal te kunnen vertellen!



Zomeravondtochten


In de maanden juli en augustus is er iedere dinsdag en donderdag een avondtocht met de botter ZS13 naar het Zwartemeer voor de kennismakingsprijs van € 12,00 per persoon. De afvaart is om 18:00 uur bij het Botterhuus aan de Mastenmakersstraat 17a in Zwartsluis. Avondtochten duren tot ongeveer 22:30 uur.

In verband met de vele aan-
meldingen voor de avondtochten is het wenselijk vooraf te reserveren bij ons boekingskantoor. In overleg is het ook mogelijk om op andere avonden te varen in plaats van de dinsdag en donderdag, vraag hier naar bij het boekingskantoor.